Skýrsla frá Vörðu sýnir mismunandi stöðu launafólks gagnvart tækni- og loftslagsbreytingum
Ný greining bendir til þess að vinnumarkaðurinn standi frammi fyrir verulegum umbreytingum á næstu árum. Ástæður þess má meðal annars rekja til hraðrar tækniþróunar, þar á meðal vaxandi notkunar gervigreindar. Samhliða þessu eru áhrif loftslagsbreytinga og aðgerða í loftslagsmálum talin munu móta störf og starfsumhverfi í auknum mæli.
Samkvæmt nýrri skýrslu frá Vörðu – rannsóknastofnun vinnumarkaðarins – telja 23% launafólks innan aðildarfélaga ASÍ og BSRB að starf þeirra hafi nú þegar tekið breytingum, eða muni gera það, vegna nýrrar tækni eða loftslagsáhrifa. Þegar rýnt er sérstaklega í þennan hóp kemur í ljós að áhrifin leggjast misþungt á fólk og að sumir hópar eru berskjaldaðri en aðrir.
Óöryggi í starfi algengara meðal innflytjenda og tekjulægri hópa
Af þeim sem starfa í störfum sem hafa breyst eða eru talin líkleg til að breytast segjast 36% finna fyrir ótta um starfsöryggi sitt vegna þróunarinnar. Slíkar áhyggjur eru mun útbreiddari meðal innflytjenda og einstaklinga með lægri atvinnutekjur. Einnig eru færri innan þessara hópa sem telja sig geta haldið áfram í núverandi starfi — eða fært sig yfir í annað starf á sama vinnustað — með aukinni menntun eða færniþróun.
Meira vinnuálag í kjölfar breytinga
Niðurstöðurnar gefa jafnframt til kynna að umbreytingarnar hafi áhrif á álag í starfi. 44% þeirra sem upplifa eða búast við breytingum segja að vinnuálag hafi aukist vegna tækniþróunar eða loftslagsbreytinga. Hlutfallið er hærra meðal innflytjenda, 56%, samanborið við 39% meðal innfæddra.
Ákveðnar starfsgreinar skera sig sérstaklega úr hvað þetta varðar. Þar má nefna matvælaframleiðslu (56%), menningar- og skapandi greinar (51%) og leikskólastarf (50%).
Margir sjá tækifæri í tæknibreytingum — en ekki allir
Þrátt fyrir áskoranir líta margir svo á að breytingarnar geti einnig haft jákvæð áhrif. 63% þeirra sem telja sig hafa orðið fyrir áhrifum tækni- eða loftslagsbreytinga — eða eiga von á slíkum áhrifum — telja að tækniframfarir muni létta þeim störfin.
Jákvæðni gagnvart tækninni er þó ekki jafndreifð. Fólk með hærri tekjur er líklegra til að sjá ávinning, á meðan tekjulægri hópar eru tortryggnari. Þá eru starfsfólk í leikskólum og við ræstingar síður sannfærð um að tæknibreytingar muni einfalda vinnuna þeirra.
Ekki allir fá nægan stuðning við aðlögun
Þeir sem töldu starf sitt verða fyrir áhrifum voru einnig spurðir hvort þeir hefðu fengið viðeigandi fræðslu eða endurmenntun þegar ný tækni eða breytingar væru teknar upp. 55% sögðust vera mjög eða frekar sammála því. Það þýðir að nær helmingur upplifir að stuðningur við aðlögun sé ófullnægjandi.
Um könnunina
Varða framkvæmir árlega könnun meðal launafólks innan ASÍ og BSRB. Þetta er fimmta árið í röð sem lífsskilyrði launafólks eru rannsökuð með þessum hætti. Þátttaka í ár var meiri en nokkru sinni áður, en tæplega 25.000 svör bárust.